Ustawa Rządowa przyjęta przez aklamację. Jej dobre i złe strony - VII. Król, władza wykonawcza

Spis treści

VII. Król, władza wykonawcza

Żaden rząd najdoskonalszy bez dzielnej władzy wykonawczej stać nie może. Szczęśliwość narodów od praw sprawiedliwych, praw skutek od ich wykonania zależy. Doświadczenie nauczyło, że zaniedbanie tej części rządu nieszczęściami napełniło Polskę. Zawarowawszy przeto wolnemu narodowi Polskiemu władzę praw sobie stanowienia i moc baczności nad wszelką wykonawczą władzą, oraz wybierania urzędników do magistratur, władzę najwyższego wykonywania praw królowi w radzie jego oddajemy, która to rada Strażą Praw zwać się będzie. Władza wykonawcza do pilnowania praw i onych pełnienia ściśle jest obowiązaną. Tam czynną z siebie będzie, gdzie prawa dozwalają, gdzie prawa potrzebują dozoru, egzekucji, a nawet silnej pomocy. Posłuszeństwo należy jej się zawsze od wszystkich magistratur, moc przynaglenia nieposłuszne i zaniedbujące swe obowiązki magistratury w jej ręku zostawiamy. Władza wykonawcza nie będzie mogła praw stanowić ani tłumaczyć, podatków i poborów pod jakimkolwiek imieniem nakładać, długów publicznych zaciągać, rozkładu dochodów skarbowych przez sejm zrobionego odmieniać, wojny wydawać, pokoju ani traktatu i żadnego aktu dyplomatycznego definitive1 zawierać. Wolno jej tylko będzie tymczasowe z zagranicznemi prowadzić negocjacje oraz tymczasowe i potoczne dla bezpieczeństwa i spokojności kraju wynikające potrzeby załatwiać, o których najbliższemu zgromadzeniu sejmowemu donieść winna. Tron Polski elekcyjnym przez familje2 mieć na zawsze chcemy i stanowimy. Doznane klęski bezkrólewiów, perjodycznie rząd wywracających, powinność ubezpieczenia losu każdego mieszkańca ziemi Polskiej i zamknięcie na zawsze drogi wpływów mocarstw zagranicznych, pamięć świetności i szczęścia ojczyzny naszej, za czasów familij ciągle panujących, potrzeba odwrócenia od ambicji tronu obcych i możnych Polaków, zwrócenia do jednomyślnego wolności narodowej pielęgnowania, wskazały roztropności naszej oddanie tronu polskiego prawem następstwa. Stanowimy przeto, iż po życiu, jakiego nam dobroć Boska pozwoli, elektor dzisiejszy Saski w Polsce królować będzie. Dynastja przyszłych królów polskich zacznie się na osobie Fryderyka Augusta, dzisiejszego elektora Saskiego, którego sukcesorem de lumbis3 z płci męskiej tron Polski przeznaczamy. Najstarszy syn króla panującego po ojcu na tron następować ma. Gdyby zaś dzisiejszy elektor Saski nie miał potomstwa płci męskiej, tedy mąż przez elektora, za zgodą stanów zgromadzonych córce jego dobrany, zaczynać ma linią następstwa płci męskiej do tronu Polskiego. Dla czego Marię Augustę Nepomucenę, córkę elektora, za infantkę Polską deklarujemy, zachowując przy narodzie prawo, żadnej preskrypcji4 podpadać nie mogące, wybrania do tronu drugiego domu po wygaśnięciu pierwszego.

Każdy król, wstępując na tron, wykona przysięgę Bogu i Narodowi na zachowanie konstytucji niniejszej, na pacta conventa5 , które ułożone będą z dzisiejszym elektorem Saskim, jako przeznaczonym do tronu i które, tak jak dawne, wiązać go będą. Osoba króla jest święta i bezpieczna od wszystkiego. Nic sam przez się nie czyniący, za nic w odpowiedzi narodowi być nie może. Nie samowładcą, ale ojcem i głową narodu być powinien i tym go prawo i konstytucja niniejsza być uznaje i deklaruje. Dochody tak, jak będą w paktach konwentach opisane i prerogatywy tronowi właściwe, niniejszą konstytucję dla przyszłego elekta zawarowane, tkniętymi być nie będą mogły. Wszystkie akta publiczne, trybunały, sądy, magistratury, monety, stemple pod królewskim powinny iść imieniem. Król, którego mu wszelka moc dobrze czynienia zostawiona być powinna, mieć będzie ius agratiandi6 na śmierć skazanych, prócz in criminibus status7. Do króla rozrządzenie najwyższe siłami zbrojnymi krajowymi w czasie wojny i nominowanie komendantów wojska należeć będzie, z wolną atoli ich odmianą za wolą narodu. Patentować oficerów i mianować urzędniki podług prawa niższego opisu, nominować biskupów i senatorów podług opisu tegoż prawa, oraz ministrów, jako urzędników pierwszych władzy wykonawczej, jego będzie obowiązkiem.

Straż, czyli rada królewska, do dozoru całości i egzekucji praw królowi dodana, składać się będzie: 1-mo z prymasai, jako głowy duchowieństwa polskiego i jako prezesa komisji edukacyjnej, mogącego być wyręczonym w straży przez pierwszego ex ordine8 biskupa, którzy rezolucji podpisywać nie mogą; 2-do z pięciu ministrów, to jest ministra policji, ministra pieczęci, ministra belli9, ministra skarbu, ministra pieczęci do spraw zagranicznych; 3-tio, z dwuch sekretarzów, z których jeden protokół straży, drugi protokół spraw zagranicznych trzymać będą, obydwa bez votum decydującego. Następca tronu z małoletności wyszedłszy i przysięgę na konstytucję wykonawszy, na wszystkich straży posiedzeniach, lecz bez głosu, przytomnym być może. Marszałek sejmowy, jako na dwa lata wybrany, wchodzić będzie w liczbę zasiadających w straży, bez wdawania się w jej rezolucje, jedynie dla zwołania sejmu gotowego. W takiem zdarzeniu gdyby on uznał, w przypadkach koniecznego zwołania sejmu gotowego wymagających, rzetelną potrzebę, a król go zwołać wzbraniał się, tedy tenże marszałek do posłów i senatorów wydać powinien listy okólne, zwołując onych na sejm gotowy i powody zwołania tego wyrażając. Przypadki zaś do koniecznego zwołania sejmu są tylko następujące: 1-mo w gwałtownej potrzebie do prawa narodu ściągającej się, a szczególniej w przypadku wojny ościennej; 2-do w przypadku wewnętrznego zamieszania grożącego rewolucją kraju lub kolizją między magistraturami; 3-tio w widocznym powszechnego głodu niebezpieczeństwie; 4-to w osierociałym stanie ojczyzny przez śmierć króla lub w niebezpiecznej jego chorobie. Wszystkie rezolucje w straży roztrząsane będą przez skład wyżej wymieniony. Decyzja królewska po wysłuchanych wszystkich zdaniach przeważać powinna, aby jedna była w wykonaniu prawa wola. Przeto każda ze straży rezolucja pod imieniem królewskim i z podpisem ręki jego wychodzić będzie, powinna jednak być podpisana także przez jednego z ministrów, zasiadających w straży, i tak podpisana do posłuszeństwa wiązać będzie, i dopełnioną być ma przez komisje, bądź przez jakiekolwiek magistratury wykonawcze, w tych jednak szczególnie materjach, które wyraźnie niniejszym prawem wyłączone nie są. W przypadku, gdyby żaden z ministrów zasiadających decyzji podpisać nie chciał, król odstąpi od tej decyzji, a gdyby przy niej upierał się, marszałek sejmowy, w tym przypadku, upraszać będzie o zwołanie sejmu gotowego, i jeżeli król spóźniać będzie zwołanie, marszałek to wykonać powinien.

Jako nominowanie wszystkich ministrów, tak i wezwanie z nich jednego od każdego administracji wydziału do rady swojej czyli straży króla jest prawem. Wezwanie do ministra do zasiadania w straży na lat dwa będzie, z wolnem onego nadal przez króla potwierdzeniem. Ministrowie, do straży wezwani, w komisjach zasiadać nie mają. W przypadku zaś, gdyby większość dwuch trzecich wotów sekretnych obydwuch izb złączonych na sejmie ministra bądź w straży, bądź w urzędzie odmiany żądała, król natychmiast na jego miejsce innego nominować powinien. Chcąc, aby Straż Praw narodowych obowiązana była do ścisłej odpowiedzi narodowi za wszelkie onych przestępstwa, stanowimy, iż, gdy ministrowie będą oskarżeni przez deputację, do egzaminowania ich czynności wyznaczoną, o przestępstwo prawa, odpowiadać mają z osób i majątków swoich. W wszelkich takowych oskarżeniach stany zgromadzone prostą większością wotów izb złączonych odesłać obwinionych ministrów mają do sądów sejmowych po sprawiedliwe i wyrównywające przestępstwu ich ukaranie, lub przy dowiedzionej niewinności od sprawy i kary uwolnione. Dla porządnego władzy wykonawczej dopełnienia, ustanawiamy oddzielne komisje, mające związek ze strażą i obowiązane do posłuszeństwa tejże straży. Komisarze do nich wybierani będą przez sejm dla sprawowania urzędów swoich w przeciągu czasu, prawem opisanego. Komisje te są: 1-mo edukacji; 2-o policji; 3-tio wojska; 4-to skarbu. Komisje porządkowe wojewódzkie na tym sejmie ustanowione, równie do dozoru straży należące, dobierać będą rozkazy przez wyżej wspomniane pośrednicze komisje respective10 co do objektów każdej z nich władzy i obowiązków.

1 Definitive - ostatecznie
2 Familie - rodziny, rody, dynastie
3 De lumbis - legalnie zrodzonym, z prawego łoża
4 Preskrypcja - ograniczenie
5 Pacta conventa - układ pomiędzy nowoobranym królem elekcyjnym a narodem reprezentowanym przez sejm i senat określający wzajemne prawa i obowiązki. Bez ich podpisania król-elekt nie mógł być koronowany. Obowiązywały od pierwszej elekcji - Henryka Walezego.
6 Ius agratiandi - prawo łaski
7 In criminibus status - w przestępstwach zbrodni stanu
8 Ex ordine - z porządku; tu: w hierarchii
9 Belli - wojny
10 Respective - przestrzegając, odnośnie do

Informacje

Od 1 sierpnia przy wjeździe do Niemiec wymagane jest okazanie negatywnego wyniku testu na koronawirusa.

W związku z planowanym strajkiem na kolejach Deutsche Bahn, wystąpią utrudnienia w podróży do Niemiec.

Aktualności z regionu

Pracownicy sezonowi dołączając do stałych pracowników Amazon w Polsce, mogą liczyć na konkurencyjne wynagrodzenie oraz dodatkowe benefity. Wszyscy zainteresowani pracą sezonową mogą wziąć udział w...

W obiektywie

Przez blisko trzydzieści lat stała na stacji w Zbąszynku, będąc symbolem kolejowego miasteczka. Obecnie jest eksponatem w Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu, gdzie udekorowana flagami pełni funkcję...

Biznes i finanse

Polska Grupa Energetyczna nie może zgodzić się na zamknięcie kopalni w Turowie. Oznaczałoby to automatyczne wyłączenie elektrowni, która dostarcza prąd do blisko czterech milionów gospodarstw...

Styl życia

Amazon wprowadza w Polsce usługę Amazon Prime, oferując szybkie i darmowe dostawy, obejmujące miliony produktów w ponad 30 kategoriach - od artykułów sportowych, elektroniki, kosmetyków i książek,...

Nowe technologie

Fabryka w Dreźnie jest jedną z najnowocześniejszych fabryk na świecie produkujących półprzewodniki. Jest też pierwszą fabryką firmy Bosch, gdzie wykorzystano w produkcji sztuczną inteligencję z...

Zdrowie i uroda

Działająca od ubiegłego roku pracownia rezonansu magnetycznego w Nowym Szpitalu w Świebodzinie uzyskała kontrakt z NFZ. Bezpłatne badania będą wykonywane już od 1 czerwca br.

Kultura i sztuka

W związku z obowiązującymi obostrzeniami, organizatorzy wyznaczyli kolejny termin Lubuskiego Lata Filmowego odbywającego się tradycyjnie w Łagowie.

Felietony i opinie

Samorządowcy, wśród nich marszałek województwa lubuskiego Elżbieta Anna Polak zajęli stanowisko w sprawie wprowadzenia obowiązkowych szczepień przeciw COVID-19. W tej sprawie zwrócili się z apelem...

Z biegiem Odry, Warty i Nysy Łużyckiej

W ostatnich tygodniach wzrosła liczba imigrantów nielegalnie przedostających się do Niemiec. W związku z tym niemiecka policja zaostrzyła kontrole na granicy z Polską.

Wzdłuż autostrady A2

Od 15 lutego zmianie ulegają stawki opłat za przejazd płatnymi odcinkami Autostrady Wielkopolskiej na trasie Nowy Tomyśl - Konin. Zmiana podyktowana jest rosnącymi kosztami utrzymania autostrady...

Wieści z regionu

Zarząd „Portów Lotniczych” podjął decyzję o przedłużeniu czasowego zawieszenia operacji lotniczych na lotnisku Babimost-Zielona Góra. Powodem jest utrzymująca się sytuacja epidemiczna.

Przegląd prasy

Niemieckie służby celne i policja federalna przeszukały w minioną środę łącznie 130 mieszkań, lokali użytkowych i biur podatkowych w trzynastu krajach związkowych. Powodem zmasowanej akcji...

Historia i zabytki

Uchwalenie Konstytucji 3 Maja odbiło się szerokim echem w całej Europie. Była drugą na świecie i pierwszą w Europie ustawą regulującą organizację władz państwowych, prawa i obowiązki...

Prawo co dnia

Funkcjonariusze Straży Granicznej ze Świecka zatrzymali w piątek młodą kobietę, która kierowała skradzionym w Niemczech pojazdem turystycznym.

Kronika wypadków

Do tragicznego zdarzenia doszło w poniedziałek, 13 września przed godziną 22.00 na odcinku drogi krajowej pomiędzy Wilkowem, a Mostkami (pow. świebodziński). Ze wstępnych ustaleń policji wynika, że...

Z kraju i ze świata

Problemy, z którymi zmagają się polscy przedsiębiorcy we Francji, są ogromne. Polskie firmy są nękane nadmiernymi kontrolami i karami, a medialna kampania oszczerstw tworzy klimat, w którym łatwo...

Copyright © Lubuskie Miasta. Wszelkie prawa zastrzeżone.